Zugzwang — zadania szachowe
Rozwiązuj darmowe zadania szachowe «Zugzwang» z bazy lichess — od początkującego do mistrza. Bez konta.
Zugzwang to pozycja, w której każdy legalny ruch tylko pogarsza sprawę. Grającemu byłoby doskonale, gdyby mógł spasować, ale w szachach się nie pasuje, i partię przegrywa sam obowiązek ruchu. Słowo jest niemieckie: Zug to ruch, Zwang to przymus. Zugzwang pojawia się przede wszystkim w końcówkach, gdzie zostało mało figur i nie ma już nieszkodliwych ruchów wyczekujących.
Jak to rozpoznać
- Zostało mało figur, a stronie na posunięciu skończyły się zapasowe ruchy pionami.
- Każda figura jest już czymś zajęta — pilnuje piona, trzyma pole, zatrzymuje wolniaka — więc ruch którąkolwiek coś oddaje.
- Pozycja utrzymałaby się bez trudu, gdyby strona na posunięciu mogła spasować.
- Królowie stoją naprzeciw siebie przez jedno pole, a ten, kto pierwszy ustąpi, wpuści drugiego.
Omówiony przykład
Białe: król c6, pion d5. Czarne: król e5, pion d6. Podręczniki końcówek nazywają ten układ trébuchet.
- Piony są zablokowane i w ogóle nie mogą się ruszyć. Każdy król broni własnego piona i atakuje cudzego, więc żaden z nich nie może ustąpić.
- Jeśli ruch mają białe, król musi porzucić jedno z tych dwóch zadań. Po 1.Kb5 nie pilnuje już d5, a 1…Kxd5 zabiera piona: czarne promują go i wygrywają.
- Jeśli ruch mają czarne, powstaje lustrzany obraz: 1…Ke4 puszcza d6, a 2.Kxd6 zostawia białym piona więcej.
Sedno Między tymi dwoma przypadkami żadna figura nie zmienia pola. Zmienia się tylko kolej ruchu — i to ona rozstrzyga całą partię. To zugzwang w najczystszej postaci: działa przeciw obu stronom, i dlatego podręczniki końcówek nazywają go zugzwangiem wzajemnym.