Zugzwang — satranç bulmacaları
lichess veritabanından ücretsiz «Zugzwang» satranç bulmacaları çöz — başlangıçtan ustaya. Hesap gerekmez.
Zugzwang, her kurallı hamlenin durumu yalnızca kötüleştirdiği bir konumdur. Oyuncu pas geçebilseydi hiçbir sıkıntısı olmazdı, ama satrançta pas geçilmez ve oyunu kaybettiren şey oynama zorunluluğunun kendisidir. Sözcük Almancadır: Zug hamle, Zwang zorlama demektir. Çoğunlukla oyun sonlarında görülür; orada az taş kalmıştır ve başvurulacak zararsız bekleme hamlesi yoktur.
Nasıl anlaşılır
- Az taş kalmıştır ve oynayacak tarafın yedek piyon hamleleri tükenmiştir.
- Her taş zaten bir iş görmektedir — bir piyonu gözlemek, bir kareyi tutmak, bir geçeri durdurmak — dolayısıyla hangisi oynarsa oynasın bir şey verir.
- Oynayacak taraf pas geçebilseydi konum hiç zorlanmadan tutulurdu.
- Şahlar aralarında bir kare bırakarak karşı karşıya durur ve ilk çekilen ötekini içeri alır.
Çözümlü bir örnek
Beyaz: şah c6, piyon d5. Siyah: şah e5, piyon d6. Oyun sonu kitapları bu şekle trébuchet der.
- Piyonlar tıkalıdır ve hiç oynayamazlar. Her şah kendi piyonunu korur ve rakibinkine saldırır, dolayısıyla ikisi de çekilemez.
- Beyaz oynayacaksa, şah bu iki işten birini bırakmak zorundadır. 1.Kb5'ten sonra artık d5'i gözlemez ve 1…Kxd5 piyonu alır: siyah terfi eder ve kazanır.
- Siyah oynayacaksa aynanın öbür yüzü görünür: 1…Ke4 d6'yı bırakır ve 2.Kxd6 beyazı bir piyon fazlasıyla bırakır.
Ana fikir Bu iki durum arasında hiçbir taş kare değiştirmez. Yalnızca sıra değişir ve bütün oyunu sıra belirler. Bu, zugzwangın en saf hâlidir: iki tarafa da işler, oyun sonu kitaplarının ona karşılıklı zugzwang demesinin nedeni de budur.